Een WAF, voluit web application firewall, filtert het verkeer naar je webapplicaties en houdt aanvallen tegen voordat ze je inlogportaal bereiken. Waar een gewone firewall naar adressen en poorten kijkt, kijkt dit filter naar de inhoud van elk verzoek. Voor inlogportalen, klantportalen en webapplicaties is het een goedkope extra laag.
Wil je weten hoe je organisatie ervoor staat op dit soort basismaatregelen? Doe de gratis NIS2-check.
In het kort: wat een web application firewall doet
- Een WAF beschermt webapplicaties tegen aanvallen als SQL-injectie, scripts en het massaal uitproberen van wachtwoorden.
- Hij is een aanvulling op patchen en veilig ontwikkelen, geen vervanging.
- Er zijn drie soorten: als clouddienst, bij de hosting of in het netwerk, en als plugin in de applicatie.
- Juist inlogportalen die naast de hoofdwebsite draaien, missen vaak een WAF.
Wat houdt een WAF tegen?
Een webapplicatie neemt invoer aan van iedereen op internet: een gebruikersnaam, een zoekterm, een formulier. Elk invoerveld is een mogelijke ingang. Het filter herkent de bekendste aanvalspatronen en blokkeert ze:
- SQL-injectie. Een aanvaller stopt databaseopdrachten in een invoerveld om gegevens op te vragen of aan te passen.
- Cross-site scripting. Kwaadaardige scripts die in de pagina van een andere gebruiker terechtkomen.
- Wachtwoorden uitproberen. Massaal inloggen met gelekte combinaties van gebruikersnaam en wachtwoord. Het filter kan het aantal pogingen per bron beperken.
- Bekende kwetsbaarheden. Zodra een lek in veelgebruikte software bekend wordt, voegen aanbieders vaak binnen korte tijd een regel toe die het misbruik blokkeert.
Daarnaast levert het filter logboeken op: wie probeerde wat, en wanneer. Die logboeken zijn waardevol voor detectie en voor het onderzoek na een incident.
Waarom missen juist inlogportalen een WAF?
In de externe scans die we de afgelopen maand bij kennismakingen draaiden, stonden inlogportalen zonder WAF vaker niet dan wel op de lijst met bevindingen. Opvallend is het patroon: de hoofdwebsite heeft vaak wel een filter via de hostingpartij, maar het klantportaal, de webmail, de testomgeving of een zelfgebouwde applicatie op een eigen subdomein niet.
Dat is precies omgekeerd aan het risico. De brochurewebsite bevat weinig gevoelige gegevens. Het portaal waar klanten, medewerkers of leveranciers inloggen, geeft toegang tot data en vaak tot systemen daarachter. Een aanvaller zoekt eerst naar die vergeten ingangen.
Welke soorten WAF zijn er?
| Soort | Hoe het werkt | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Clouddienst | Al het verkeer gaat eerst langs de dienst, die het filtert en doorstuurt | Websites en portalen die publiek bereikbaar zijn |
| Bij de hosting of in het netwerk | Een apparaat of dienst vóór de webserver | Applicaties in een eigen datacenter of bij één hostingpartij |
| Plugin of module | Draait in de applicatie zelf, bijvoorbeeld in WordPress | Kleinere sites, als aanvulling |
Een clouddienst is meestal het snelst ingericht en schaalt mee bij grote hoeveelheden verkeer. Let er wel op dat de applicatie daarna alleen nog via het filter bereikbaar is. Kan een aanvaller de server ook rechtstreeks bereiken, dan omzeilt hij het filter.
Wat doet een WAF niet?
Een web application firewall is geen vervanging voor de basis:
- Patchen blijft nodig. Het filter herkent bekende aanvallen, maar niet elke manier om een lek te misbruiken.
- Fouten in de applicatie blijven bestaan. Als een gebruiker na het inloggen gegevens van een andere klant kan opvragen, ziet het filter daar vaak niets verdachts aan.
- Gestolen inloggegevens blijven geldig. Logt een aanvaller in met een echt wachtwoord en een overgenomen sessie, dan is dat voor het filter normaal verkeer. Daar helpt phishingbestendige MFA tegen.
- Regels moeten worden onderhouden. Een filter dat op alleen loggen staat of nooit is afgestemd op de applicatie, blokkeert weinig. Een te streng filter blokkeert juist je eigen gebruikers.
Het NCSC beschrijft in zijn ICT-beveiligingsrichtlijnen voor webapplicaties de maatregelen die samen een webapplicatie veilig maken. Dit filter is daar één laag van, naast veilig ontwikkelen, hardening en patchbeleid.
Hoe begin je met een WAF?
- Maak een lijst van alle webapplicaties, inclusief subdomeinen, portalen en testomgevingen. Een externe scan helpt om vergeten ingangen te vinden; lees daarover de externe security scan als vooronderzoek.
- Begin bij de portalen met inlog en de applicaties met gevoelige gegevens.
- Kies de soort WAF die past bij waar de applicatie draait, en vraag je hostingpartij wat zij al aanbiedt.
- Start in de meetstand, bekijk een paar weken wat er zou worden geblokkeerd, en zet dan blokkeren aan.
- Laat testen of het werkt. Een pentest laat zien wat er langs de WAF komt en wat er achter zit. Wat dat kost, lees je in pentest kosten.
Wil je weten welke van je portalen onbeschermd online staan? Begin met de gratis NIS2-check of maak een afspraak.
Veelgestelde vragen
Wat is een WAF?
Een WAF, voluit web application firewall, is een filter dat het verkeer naar een webapplicatie inspecteert en aanvallen tegenhoudt, zoals pogingen tot SQL-injectie, het invoeren van kwaadaardige scripts en massaal wachtwoorden uitproberen. Een gewone firewall kijkt naar adressen en poorten; dit filter kijkt naar de inhoud van de verzoeken aan je website of portaal.
Heb ik een WAF nodig als mijn software up-to-date is?
Ja, als aanvulling. Patchen blijft de basis, maar tussen het moment dat een kwetsbaarheid bekend wordt en het moment dat jouw leverancier een update levert, zit vaak tijd. Het filter kan in die periode bekende aanvalspatronen blokkeren. Hij vervangt het patchen niet.
Welke soorten WAF zijn er?
Er zijn grofweg drie soorten. Als clouddienst, waarbij al het verkeer eerst langs de dienst gaat. Bij je hostingpartij of in je eigen netwerk. En als plugin of module in de applicatie zelf, zoals bij WordPress. Welke past, hangt af van waar je applicatie draait en wie hem beheert.
Vindt een pentest ook of mijn WAF goed werkt?
Ja. Een pentest laat zien of aanvallen langs het filter komen en welke kwetsbaarheden erachter zitten. Andersom geldt ook: het filter kan een pentest bemoeilijken. Spreek daarom vooraf af of de testers het filter moeten omzeilen of ervoor moeten testen.

