De Optimizely hack van maandag 16 november 2026 liet bezoekers van 178 organisaties, waaronder KLM, IKEA, Zoom en de BBC, kwaadaardige code inladen. Niet hun eigen servers werden gekraakt, maar een script van een leverancier. Wat ging er mis, en wat betekent dit voor jouw website?
De Optimizely hack samengevat
- Aanvallers plaatsten kwaadaardige JavaScript in klantprojecten van Optimizely Web, een dienst waarmee websites varianten van pagina’s testen.
- Volgens beveiligingsbedrijf Report URI waren 188 van de 1.611 onderzochte Optimizely-scripts besmet, verdeeld over 178 organisaties.
- De code kon cryptobetalingen omleiden, kaartgegevens onderscheppen op eigen betaalformulieren, cookies en schermafbeeldingen doorsturen en oudere iPhones aanvallen.
- Het script kwam gewoon van het eigen domein van Optimizely. Voor de browser was het dus vertrouwde code.
- Een strikte Content Security Policy hield de aanval op een deel van de sites tegen. Op de meeste niet.
Wil je weten hoe jouw eigen website er van buitenaf voor staat? Met ons gratis technisch vooronderzoek brengen ethisch hackers passief in kaart wat een aanvaller ziet, inclusief je security headers.
Wat is er precies gebeurd bij de Optimizely hack?
Optimizely Web is een platform voor A/B-testen. Een website laadt een klein script van Optimizely, en dat script past pagina’s aan voor bezoekers in een test. Klanten kunnen daarin ook eigen code zetten, in een veld dat Project JavaScript heet.
Precies in dat veld voegde een aanvaller zijn eigen code toe, bij een groot aantal klanten tegelijk. Report URI zag de eerste injectie op 16 november om 04:21 uur (UTC) en reconstrueerde dat de kwaadaardige code die dag 26 keer werd bijgewerkt. Rond 21:00 uur UTC volgde een grote opschoning, en volgens de analyse van Report URI waren alle besmette bestanden die nacht schoon.
Optimizely bevestigde tegenover De Telegraaf dat onbevoegden misbruik hebben gemaakt van een kwetsbaarheid in de software, dat het lek is gedicht en dat betrokken klanten zijn geïnformeerd. Hoe de aanvaller precies schrijfrechten kreeg, is nog niet publiek bekend.
Wat kon de kwaadaardige code doen?
- Cryptoadressen vervangen. Een geldig walletadres op de pagina, in een formulier of op het klembord werd ongemerkt omgewisseld voor een adres van de aanvaller.
- Kaartgegevens onderscheppen. Kaartnummer, vervaldatum en CVV werden afgevangen, maar alleen op sites die die gegevens in hun eigen formulier laten invullen. Betaalvelden van Adyen of Stripe in een eigen beveiligd venster bleven buiten bereik.
- Sessiegegevens stelen. Cookies zonder de HttpOnly-instelling, de bezochte URL en een schermafbeelding gingen naar een server van de aanvaller.
- iPhones aanvallen. Bezoekers met een verouderde iOS-versie kregen een exploitkit voorgeschoteld.
Of er bij Nederlandse bezoekers daadwerkelijk geld of gegevens zijn buitgemaakt, is nog niet bekend. Een bezoek aan een getroffen site betekent niet automatisch dat je slachtoffer bent.
Waarom raakt dit ook organisaties zonder Optimizely?
De Optimizely hack is een schoolvoorbeeld van een supply chain-aanval op de browser. De getroffen organisaties hadden hun eigen servers niet laten openstaan. Ze laadden een script van een leverancier, en die leverancier werd misbruikt. Report URI zag in de dagen ervoor bovendien een vergelijkbare golf via andere aanbieders van scripts. Het gaat dus niet om één pechvogel.
Kijk eens naar je eigen website. Een gemiddelde zakelijke site laadt al snel scripts van een analysetool, een cookiebanner, een chatwidget, een marketingplatform en een tag manager. Elk van die scripts draait met dezelfde rechten als je eigen code. Ze kunnen alles lezen wat een bezoeker invult en alles aanpassen wat hij ziet. Wie zo’n leverancier compromitteert, staat in één keer op duizenden websites.
Het lastige is dat je hier zelf weinig van merkt. De code komt van een domein dat je zelf hebt toegestaan, je eigen servers blijven schoon en je monitoring ziet niets geks. Je bezoekers zijn het doelwit, maar de reputatieschade komt bij jou terecht.
Wat zegt de Cyberbeveiligingswet over leveranciers als deze?
Valt je organisatie onder de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitvoering van NIS2, dan is dit geen randzaak. De zorgplicht volgt artikel 21 van de richtlijn, en daarin staan onder meer de beveiliging van de toeleveringsketen en de beveiliging bij verwerving, ontwikkeling en onderhoud van systemen. Een externe scriptleverancier op je website hoort daar gewoon bij.
Ook de meldplicht kan gaan spelen. Leidt zo’n aanval tot een significant incident, dan moet de eerste melding binnen 24 uur na ontdekking worden gedaan. En als er persoonsgegevens zijn onderschept, kijkt ook de AVG mee. Meer over je verplichtingen in de keten lees je in ons artikel over NIS2 ketenverantwoordelijkheid en in het stappenplan voor NIS2 supply chain.
Zes maatregelen tegen kwaadaardige scripts van derden
- Maak een overzicht van alle externe scripts. Welke scripts laadt elke pagina, van welke leverancier, en wie heeft ze ooit toegevoegd? Een tag manager maakt dat overzicht vaak juist onduidelijk.
- Haal weg wat je niet meer gebruikt. Een A/B-test die al een jaar stilligt of een vergeten chatwidget is risico zonder opbrengst.
- Stel een strikte Content Security Policy in. Met een CSP bepaal je welke scripts mogen draaien en naar welke servers gegevens mogen. Uit de analyse van de Optimizely hack door Report URI bleek dat van 256 onderzochte sites er 68 helemaal geen CSP hadden en dat slechts 24 de kwaadaardige code echt tegenhielden. Het verschil zat in een restrictieve script-src.
- Laat betaalgegevens buiten je eigen formulieren. Gebruik de gehoste betaalvelden van je betaalprovider. In deze aanval bleven die buiten schot.
- Beperk wie scripts mag aanpassen. Controleer per platform wie schrijfrechten heeft, welke API-sleutels en koppelingen er zijn, en of MFA aan staat.
- Leg afspraken met je scriptleveranciers vast. Hoe snel meldt een leverancier een incident, en wat kun je dan zelf doen? Het artikel over NIS2 leverancierscontracten helpt je op weg.
Gebruik je zelf Optimizely Web?
Controleer na de Optimizely hack de Project JavaScript en de code in je experimenten op onbekende scripts, kijk wie er schrijfrechten heeft en wissel wachtwoorden en API-sleutels. Report URI adviseert verder om kaartgegevens die op 16 november via een eigen formulier zijn ingevoerd als mogelijk gelekt te behandelen, en sessietokens in cookies zonder HttpOnly te vervangen. Beoordeel ook of je klanten moet informeren.
Ben je bezoeker van een getroffen site?
Heb je op 16 november een cryptobetaling gedaan via een van deze sites, controleer dan het ontvangstadres. Houd je kaartafschriften in de gaten en neem bij een verdachte transactie direct contact op met je bank of creditcardmaatschappij. Werk je iPhone bij naar de nieuwste iOS-versie.
Van incident naar vast onderdeel van je beveiliging
Ketenaanvallen zoals deze komen terug, telkens via een andere leverancier. Met losse reacties per incident blijf je achter de feiten aanlopen. Beter is het om leveranciersbeoordeling, wijzigingsbeheer en monitoring vast in te bedden, bijvoorbeeld in een managementsysteem volgens ISO 27001. Wil je dat iemand die regie doorlopend bewaakt, dan doet een vaste CISO dat via CISO-as-a-Service. En wil je weten of je de aanvallers ook ziet als ze binnen zijn, doe dan de gratis detectie-check.
Begin bij wat een aanvaller nu al van je ziet. Vraag het gratis technisch vooronderzoek aan, dan krijg je een vertrouwelijk rapport met onder meer je security headers, gebruikte technologie en urgente actiepunten.
Veelgestelde vragen
Wat is de Optimizely hack?
Op 16 november 2026 plaatsten aanvallers kwaadaardige JavaScript in klantprojecten van Optimizely Web. Bezoekers van 178 organisaties laadden die code in, waardoor cryptobetalingen konden worden omgeleid en kaartgegevens konden worden onderschept.
Ben ik slachtoffer als ik een getroffen website heb bezocht?
Niet automatisch. Het risico zat vooral bij wie een cryptobetaling deed of kaartgegevens invulde in een eigen formulier van de site. Controleer in dat geval je afschriften en ontvangstadressen.
Wat is een supply chain-aanval via een website?
De aanvaller breekt niet in bij de website zelf, maar bij een leverancier van een script dat die website laadt. Via die ene leverancier komt de kwaadaardige code dan op alle websites die het script gebruiken.
Helpt een Content Security Policy tegen dit soort aanvallen?
Ja, mits hij strikt is ingesteld. Een restrictieve script-src blokkeerde in deze aanval de kwaadaardige code, terwijl ruime instellingen zoals unsafe-eval de aanval doorlieten.
Valt een scriptleverancier onder de NIS2-zorgplicht?
Ja. Val je onder de Cyberbeveiligingswet, dan hoort beveiliging van de toeleveringsketen bij je zorgplicht, en een externe scriptleverancier op je website is onderdeel van die keten.

