---
title: "AI verantwoord inzetten: AI-verordening en ISO 42001 | BOEM"
description: "Wat de AI-verordening van je vraagt en hoe je AI aantoonbaar regelt: inventaris, AI-geletterdheid, privacy en ISO 42001. Met de termijnen van juli 2026."
canonical: https://boemcybersecurity.nl/ai/
url: https://boemcybersecurity.nl/ai/
last_updated: 2026-10-31T10:58:13+00:00
lang: nl
source: BOEM Cybersecurity
---

AI

# AI verantwoord inzetten

Je organisatie gebruikt AI, vaak meer dan de directie weet. De AI-verordening stelt daar eisen aan en die gelden deels al: AI-geletterdheid sinds februari 2025, transparantie sinds augustus 2026. Wij helpen je in kaart te brengen wat er in gebruik is, wat de wet van jou vraagt en hoe je het aantoonbaar regelt, tot en met ISO 42001-certificering.

## Begin bij wat er echt in gebruik is

Het knelpunt zit zelden in de techniek. Medewerkers hebben handige hulpmiddelen gevonden, leveranciers hebben AI-functies aangezet in software die je al had, en ergens draait een pilot die nooit is afgerond. Zolang dat beeld ontbreekt, is elk beleidsstuk een aanname. Daarom beginnen we met een inventaris, en bouwen we AI in je bestaande informatiebeveiliging in plaats van er een tweede systeem naast te zetten.

[Plan een kennismakingsgesprek](https://meetings-eu1.hubspot.com/yannick-boertje)

#### AI Act uitgelegd

Wat de AI-verordening van je vraagt, per risicoklasse en per rol. Met de termijnen zoals ze sinds het Digital Omnibus-pakket van juli 2026 gelden, niet de verouderde data die nog overal staan.

[Lees verder](https://boemcybersecurity.nl/normen/ai-verordening/)

#### ISO 42001 implementatie

Van een inventaris van je AI-toepassingen naar een werkend managementsysteem en certificering, ingebouwd in wat je al hebt voor ISO 27001 of NEN 7510.

[Lees verder](https://boemcybersecurity.nl/iso-42001-implementatie/)

#### Wat is ISO 42001?

De internationale norm voor een AI-managementsysteem: hoe hij is opgebouwd, wat er in Annex A staat en wanneer certificering zin heeft.

[Lees verder](https://boemcybersecurity.nl/normen/iso-42001/)

#### AI-geletterdheid voor medewerkers

Sinds februari 2025 moet je maatregelen nemen zodat je mensen begrijpen wat ze met AI doen. Dat sluit direct aan op security awareness: trainingen, e-learning en simulaties die laten zien waar het misgaat.

[Lees verder](https://boemcybersecurity.nl/security-awareness-training/)

#### AI en privacy

Gaan er persoonsgegevens een AI-systeem in, dan raakt dat de AVG. Binnen onze groep zitten privacyjuristen die de gegevensbeschermingseffectbeoordeling en de afspraken met leveranciers voor hun rekening nemen.

[Lees verder](https://boemcybersecurity.nl/privacy-diensten/)

#### GAP-analyse voor AI

Een nulmeting tegen ISO 42001, met de AI-inventaris als eerste stap. Je krijgt een concreet overzicht van wat er staat, wat ontbreekt en wat prioriteit heeft, voor een vaste prijs van 3000 euro.

[Lees verder](https://boemcybersecurity.nl/gap-analyse-informatiebeveiliging-waar-sta-je-en-wat-moet-beter/)

## Wat de AI-verordening van je vraagt

De AI-verordening, officieel Verordening (EU) 2024/1689, is Europese wetgeving die rechtstreeks geldt. Ze is op 1 augustus 2024 in werking getreden en wordt in stappen van toepassing. De regels hangen af van het risico: onaanvaardbaar risico is verboden, hoog risico mag onder strenge voorwaarden, beperkt risico vraagt vooral transparantie en voor minimaal risico gelden geen bijzondere verplichtingen. De eerste vraag is dus niet wat je AI kan, maar in welke klasse je toepassing valt.

### De termijnen zoals ze nu gelden

1. 2 februari 2025 **Verboden toepassingen en AI-geletterdheid** Sociale scoring door overheden, het afleiden van emoties op de werkvloer en in het onderwijs en ongerichte verzameling van gezichtsopnamen voor gezichtsherkenningsdatabanken zijn sindsdien verboden. Elke organisatie die AI inzet, moet maatregelen nemen voor de AI-geletterdheid van haar mensen.
2. 2 augustus 2025 **AI voor algemene doeleinden** Verplichtingen voor aanbieders van de grote modellen. Meestal ben je geen modelaanbieder, maar je merkt het wel: je leverancier moet documentatie aanleveren, en die heb je nodig voor je eigen dossier.
3. 2 augustus 2026 **Transparantie** Je maakt duidelijk dat iemand met een AI-systeem communiceert in plaats van met een mens, en kunstmatig gegenereerde of gemanipuleerde inhoud moet herkenbaar zijn. Een chatbot op je website of gegenereerde beelden vallen hieronder.
4. 2 december 2027 **Zelfstandige hoogrisicosystemen** AI in bijvoorbeeld personeelsselectie, onderwijs, toegang tot essentiële diensten of kritieke infrastructuur. Verplicht zijn onder meer een risicobeheersysteem, eisen aan datakwaliteit, technische documentatie, logging, menselijk toezicht en registratie in een Europese databank.
5. 2 augustus 2028 **Hoogrisico-AI in producten** Hetzelfde zware pakket voor AI die is ingebouwd in een product dat al onder andere productwetgeving valt.

De laatste twee data komen uit het Digital Omnibus-pakket, Verordening (EU) 2026/1744. Dat is op 24 juli 2026 gepubliceerd en sinds 27 juli 2026 in werking. Veel artikelen online noemen nog de oude datum voor hoogrisicosystemen. Het uitstel geeft lucht, maar het is geen vrijstelling: wat al gold, blijft gelden.

### Jouw rol bepaalt jouw plichten

Meestal jouw rol

#### Gebruiksverantwoordelijke

Je zet een AI-systeem in binnen je eigen organisatie. Je pakket is lichter maar reëel: gebruik volgens de instructies van de leverancier, menselijk toezicht, betrokkenen informeren waar dat moet en loggegevens bewaren. Daarbovenop komt de eis van AI-geletterdheid, die voor iedereen geldt.

De meeste plichten

#### Aanbieder

Je ontwikkelt een AI-systeem of brengt het onder eigen naam op de markt. Bij hoog risico geldt dan het volledige pakket. Je kunt ongemerkt aanbieder worden, bijvoorbeeld als je een systeem substantieel wijzigt of onder je eigen naam aanbiedt.

Er zijn ook rollen voor importeurs en distributeurs.

## In vier stappen aantoonbaar geregeld

De meeste organisaties blijken gebruiksverantwoordelijke van systemen met beperkt of minimaal risico. Dan is het werk overzichtelijk. Met deze vier stappen heb je een dossier dat je kunt laten zien als een opdrachtgever of toezichthouder ernaar vraagt.

1. ### Maak een inventaris Breng in kaart welke AI er in gebruik is en welke gegevens erin gaan. Kijk verder dan de ICT-lijst: hulpmiddelen die medewerkers zelf hebben gevonden, AI-functies die leveranciers hebben aangezet in software die je al had, en pilots die nooit zijn afgerond. Zonder dat overzicht is elk beleidsstuk een aanname.
2. ### Bepaal per systeem je rol en de risicoklasse Ben je gebruiksverantwoordelijke of aanbieder, en valt de toepassing onder verboden, hoog, beperkt of minimaal risico? Pas dan weet je welke verplichtingen echt voor je gelden. In de praktijk valt dat vaker mee dan tegen.
3. ### Maak AI-geletterdheid aantoonbaar Artikel 4 vraagt sinds het Digital Omnibus-pakket dat je maatregelen neemt die de AI-geletterdheid van je mensen ondersteunen. Er is geen voorgeschreven vorm en geen certificaat. Je hebt vastgelegd beleid nodig, gerichte instructie voor de mensen die AI echt gebruiken en een registratie dat die instructie heeft plaatsgevonden. Dat sluit direct aan op je [security awareness](https://boemcybersecurity.nl/security-awareness-training/) .
4. ### Leg beleid, leveranciersafspraken en privacy vast Beantwoord in je AI-beleid of medewerkers AI-hulpmiddelen mogen gebruiken, en zo ja welke en waarvoor. Leg met leveranciers vast welke data erin gaat, waar die wordt verwerkt, wie aansprakelijk is als het misgaat en hoe je eruit kunt. Maak richting betrokkenen duidelijk waar ze met AI te maken hebben. Gaan er persoonsgegevens in, dan geldt de AVG onverkort, met een eigen grondslag en mogelijk een gegevensbeschermingseffectbeoordeling. Binnen onze groep zitten [privacyjuristen](https://boemcybersecurity.nl/privacy-diensten/) die dat deel voor hun rekening nemen.

## Waar ISO 42001 past

De AI-verordening zegt wat moet, ISO 42001 helpt je dat te besturen. ISO/IEC 42001 is de eerste internationale norm voor een managementsysteem voor AI en is in december 2023 gepubliceerd. De norm keurt geen modellen, maar vraagt dat je aantoonbaar bestuurt hoe je AI ontwikkelt, inkoopt en gebruikt.

De opbouw is dezelfde als bij ISO 27001: de hoofdstukken 4 tot en met 10 en een bijlage met 38 beheersmaatregelen in negen doelstellingen. Onderscheidend is de AI-impactbeoordeling, waarin je per systeem ook de gevolgen voor individuen en de samenleving weegt.

### Wanneer is de norm zinvol?

Vaak genoeg

#### Beleid, afspraken en bewustwording

Je gebruikt alleen standaard AI-functies in software die je toch al afneemt. Dan kom je met de vier stappen hierboven een heel eind.

Passend kader

#### ISO 42001

Je ontwikkelt zelf AI, je neemt met AI besluiten die mensen raken, of opdrachtgevers vragen ernaar.

ISO 42001 is vrijwillig. Een certificaat geeft geen vermoeden van conformiteit onder de AI-verordening, want de norm is daarvoor niet aangewezen. Wel dekt hij een groot deel van hetzelfde werk. Werk je al volgens ISO 27001 of NEN 7510, dan bouw je AI in dat managementsysteem in in plaats van er een tweede naast te zetten. Een geaccrediteerde certificerende instelling toetst in twee fasen, en het certificaat is drie jaar geldig met jaarlijkse controleaudits.

Lees wat er in de norm staat bij  [wat is ISO 42001](https://boemcybersecurity.nl/normen/iso-42001/) , of bekijk hoe we een  [ISO 42001-implementatie](https://boemcybersecurity.nl/iso-42001-implementatie/)  aanpakken. Wil je eerst een nulmeting, dan doen we een  [GAP-analyse](https://boemcybersecurity.nl/gap-analyse-informatiebeveiliging-waar-sta-je-en-wat-moet-beter/)  tegen ISO 42001 met de AI-inventaris als eerste stap, voor een vaste prijs van 3000 euro.

## Veelgestelde vragen over de AI-verordening en ISO 42001

### Geldt de AI-verordening ook als we AI alleen gebruiken?

Ja, maar lichter. Je bent dan gebruiksverantwoordelijke: je gebruikt systemen volgens de instructies van de leverancier, regelt menselijk toezicht, informeert betrokkenen waar dat moet en bewaart loggegevens. De eis van AI-geletterdheid geldt sinds 2 februari 2025 voor iedereen die AI inzet. Wijzig je een systeem substantieel of bied je het onder je eigen naam aan, dan word je aanbieder.

### Wanneer gelden de regels voor hoogrisico-AI?

Met het Digital Omnibus-pakket, Verordening (EU) 2026/1744, zijn ze opgeschoven. Voor zelfstandige hoogrisicosystemen gelden ze vanaf 2 december 2027, voor AI die in producten is ingebouwd vanaf 2 augustus 2028. Het pakket is op 24 juli 2026 gepubliceerd en sinds 27 juli 2026 in werking. Wat al gold, zoals de verboden praktijken en AI-geletterdheid, blijft gelden.

### Valt een chatbot op onze website onder de AI-verordening?

Ja. Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen. Je moet duidelijk maken dat iemand met een AI-systeem communiceert in plaats van met een mens. Kunstmatig gegenereerde of gemanipuleerde inhoud moet als zodanig herkenbaar zijn.

### Is ISO 42001 verplicht?

Nee. ISO 42001 is een vrijwillige norm en er is geen wet die je verplicht om je te laten certificeren. Verplicht is de AI-verordening, die rechtstreeks geldt. De norm helpt je aantonen dat je AI beheerst bestuurt, en dat is nuttig bij die verordening en bij opdrachtgevers die ernaar vragen.

### Bewijst een ISO 42001-certificaat dat we aan de AI-verordening voldoen?

Nee. Alleen geharmoniseerde normen die onder de verordening zijn aangewezen geven een vermoeden van conformiteit, en ISO 42001 is dat op dit moment niet. Wel dekt de norm veel van hetzelfde werk: inventaris, risicobeoordeling, impactbeoordeling en leveranciersbeheer.

**Wil je weten welke rol en risicoklasse bij jouw AI horen?**  In een vrijblijvend gesprek van een half uur bepalen we waar je staat.Of lees eerst  [alles over de AI-verordening](https://boemcybersecurity.nl/normen/ai-verordening/) .

 [Plan een kennismakingsgesprek](https://meetings-eu1.hubspot.com/yannick-boertje)

Gemeente Bodegraven-Reeuwijk

### [Gemeente Bodegraven-Reeuwijk en BOEM Cybersecurity: Samen werken aan een toekomstbestendige informatiebeveiliging](https://boemcybersecurity.nl/klantverhaal/gemeente-bodegraven-reeuwijk-en-boem-cybersecurity-samen-werken-aan-een-toekomstbestendige-informatiebeveiliging/)

## BOEM Cybersecurity als partner, verhalen uit de praktijk

Wij zijn trots op onze klanten. Lees hier meer over deze klanten en hun succesverhalen.

[Alle klantverhalen](https://boemcybersecurity.nl/klantverhalen/)

<!-- WP Optimize page cache - https://teamupdraft.com/wp-optimize/ - Page not served from cache  -->
